Φιλιώ Κατσαρού εκπαιδεύτρια γονέων: Ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί το “σ’ αγαπώ”

H Φιλιώ Κατσαρού ζεί στην Θεσσαλονίκη.
Είναι Εκπαιδεύτρια γονέων και  Ειδικός θεραπευτικού παιχνιδιού.

Δουλεύει με γονείς είτε με ατομικές συναντήσεις με φυσική παρουσία ή διαδικτυακά είτε με ομάδες γονέων.
Το τελευταίο διάστημα στον ψηφιακό κόσμο του διαδικτύου νέοι άνθρωποι στηρίζουν την παρουσία της και την ειδικότητα της και αυξάνονται θετικά με την συμμετοχή τους στα προγράμματα που δραστηριοποιείται με μικρά παιδιά.
Η κ.Κατσαρού μας έκανε την τιμή να μας μιλήσει για τις σχέσεις γονέων και παιδιών,για την ψυχοσύνθεση των παιδιών και να μας χαρίσει μια υπέροχη συνέντευξη.

1) Είστε ειδικός θεραπευτικού παιχνιδιού σε μικρά παιδιά. Ποιά είναι η έννοια του θεραπευτικού παιχνιδιού και ποιά είναι τα οφέλη?

Έχω δουλέψει μέσω του θεραπευτικού παιχνιδιού με παιδιά ηλικίας 4 – 12, τα οποία είχαν κάποιες συναισθηματικές δυσκολίες. Το θεραπευτικό παιχνίδι, αφορά μια μη κατευθυντική προσέγγιση, όπου ο θεραπευτής δημιουργεί τη συνθήκη αυτή όπου το παιδί αισθάνεται ασφάλεια και αποδοχή για αυτό ακριβώς που είναι. Σε αυτή τη συνθήκη και μέσα από τη θεραπευτική σχέση που δημιουργείται το παιδί νιώθει εμπιστοσύνη να επεξεργαστεί ζητήματα που το δυσκολεύουν και να βρει τους δικούς του τρόπους διαχείρισης. Φυσικά τα παιδιά σπάνια επιλέγουν τη λεκτική οδό. Το παιχνίδι είναι η γλώσσα έκφρασής τους και μέσω αυτού δουλεύουν τις όποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν.
Το θεραπευτικό παιχνίδι βοηθά τα παιδιά να νιώσουν καλά με τον εαυτό τους, άρα να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους, να νιώσουν ικανά να διαχειριστούν τις δυσκολίες με τις οποίες είναι αντιμέτωπα και άρα να χτίσουν ανθεκτικότητα και παράλληλα να επεξεργαστούν και να λύσουν θέματα που μπορεί να κουβαλούν από προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια, με αποτέλεσμα να μη τα κουβαλούν ως βαρίδια καθώς μεγαλώνουν.

2) Οι γονείς μπορούν να συμμετέχουν στις μεθόδους του θεραπευτικού παιχνιδιού και να προσφέρουν περισσότερα στο παιδί τους ή είναι κάτι που αναλαμβάνει μόνον ένας ειδικός?

 Το θεραπευτικό παιχνίδι γίνεται με ένα κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία. Ωστόσο υπάρχει το filial play, όπου στην ουσία ο επαγγελματίας εκπαιδεύει το γονιό πάνω σε βασικές αρχές του θεραπευτικού παιχνιδιού, ώστε να μπορούν να παίζουν με αυτόν τον τρόπο στο σπίτι ενισχύοντας τη μεταξύ τους σύνδεση, ενδυναμώνοντας το παιδί και δίνοντας εργαλεία στο γονιό που μπορεί να χρησιμοποιεί και σε άλλους χρόνους με το παιδί.
Σίγουρα ο γονιός δε γίνεται, και δεν πρέπει, ο θεραπευτής του παιδιού, ωστόσο είναι ένας τρόπος που μπορεί να βοηθήσει ώστε να μην υπάρξουν στο μέλλον ζητήματα που να χρήζουν την άμεση παρέμβαση ενός επαγγελματία με το παιδί. Αναφέρομαι στις περιπτώσεις όπου το πρόβλημα έρχεται μέσα από την ίδια τη σχέση με το γονιό και όχι από εξωτερικές συνθήκες, όπως μια απώλεια, ένα ατύχημα κτλ.

3) Η εκπαίδευση γονέων στα θέματα ανατροφής και διαπαιδαγώγησης πόσο μπορεί να αλλάξει θετικά την ψυχοσύνθεση ενός παιδιού?

Πιστεύω πολύ στην ενημέρωση, στην εκπαίδευση και στην προσωπική δουλειά του γονιού ως μέσω φροντίδας του παιδιού. Μέσα από τις ομάδες γονέων και τις ατομικές συναντήσεις έχω δει πολλούς γονείς να επαναπροσδιορίζουν τη σχέση τους με το παιδί τους, να την απολαμβάνουν περισσότερο και τα παιδιά παράλληλα να ανθίζουν. Ξέρουμε πόσο καθοριστική είναι η γονεϊκή σχέση στην ψυχοσύνθεση του παιδιού, οπότε ένας γονιός που φροντίζει τη δική του ψυχοσύνθεση και παράλληλα βρίσκει εργαλεία επικοινωνίας που εμπνέονται από σεβασμό προς το παιδί, δεν μπορεί παρά να επηρεάζει θετικά το παιδί. Άλλωστε, αυτό είναι κάτι που μετά ο γονιός το κουβαλά και σε όλη την εξέλιξη της σχέσης, είναι μια επένδυση δηλαδή που εξαργυρώνεται και εξελίσσεται συνεχώς.

4) Τα παιδιά από ποιά ηλικία αρχίζουν και έχουν έντονη αντίληψη για το τι συμβαίνει στη ζωή τους και στο σπίτι τους?

Τα παιδιά, όντας έμβρυα από την εγκυμοσύνη ακόμα, όσο τρομακτικό κι αν ακούγεται αυτό, συντονίζονται με την ψυχολογία της μητέρας. Από βρέφη αφουγκράζονται την ενεργεία και την κατάσταση που υπάρχει στο περιβάλλον που ζουν και συχνά αυτό φαίνεται και από το πώς συμπεριφέρονται και τα ίδια. Η γνωστική αντίληψη έρχεται πολύ αργότερα, αλλά αυτό που λέμε ότι τα μικρά παιδιά δεν καταλαβαίνουν, καταρρίπτεται και επιστημονικά πλέον. Αυτό δε σημαίνει πως χρειάζεται να φτιάξουμε μια ροζ φούσκα για να μεγαλώνουν τα παιδιά μας, αλλά έχει σημασία να έχουμε επίγνωση της συνθήκης και να είμαστε όσο το δυνατόν πιο συνειδητοί στις επιλογές μας.

5) Έχετε μια πολύ αγαπητή εικόνα στα social media και κυρίως αλληλεπιδρούν οι μητέρες μαζί σας γιατί σας παρακολουθούν σταθερά μαθαίνοντας χρήσιμες πληροφορίες. Με βάση τα δικά σας στατιστικά στη χώρα μας σας ζητούν καθοδήγηση οικογένειες διαζευγμένες ή γονείς εντός γάμου?

Είναι αλήθεια ότι λαμβάνω εκτίμηση και αγάπη θα έλεγα μέσα από τα social media, και αυτό με συγκινεί ιδιαίτερα. Τελευταία μάλιστα είναι όλο και περισσότεροι οι μπαμπάδες που συμμετέχουν και αυτό με χαροποιεί πολύ. Χωρίς να έχω συγκεκριμένα στατιστικά, η πλειοψηφία των γονιών που απευθύνονται σε μένα είναι είτε ζευγάρια που είναι μαζί είτε μονογονεϊκες οικογένειες.
Είμαι σίγουρη ότι πλέον όλο και περισσότερα ζευγάρια που χωρίζουν, ζητούν υποστήριξη και καθοδήγηση ως προς τη διαχείριση του θέματος αυτού σε σχέση με τα παιδιά και αυτό το βρίσκω πολύ αισιόδοξο. Καθώς και ότι βλέπω όλο και περισσότερα διαζύγια που γίνονται με φροντιστικό τρόπο προς τα παιδιά και με ωριμότητα από τους γονείς.

6) Πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η τεχνολογία στην ανατροφή και στο παιχνίδι των παιδιών?

Νομίζω πως η τεχνολογία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη ζωή όλων μας. Είναι ένα σημαντικό εργαλείο με πολλές προοπτικές και παγίδες. Η δική μας γενιά δε μεγάλωσε με δεδομένη μια τέτοια συνθήκη, οπότε συχνά μας τρομάζει και γινόμαστε αφοριστικοί. Προσωπικά πιστεύω ότι χρειάζεται να βλέπουμε όλη την εικόνα, να παρατηρούμε τους εαυτούς μας και πώς οι ίδιοι διαχειριζόμαστε αυτή τη νέα κατάσταση, ώστε να μπορέσουμε να υποστηρίξουμε και τα παιδιά μας σε μια υγιή αλληλεπίδραση. Χρειάζεται παράλληλα να ενημερωνόμαστε αλλά και να ακούμε και τα παιδιά για το πώς τα ίδια αντιλαμβάνονται το όλο πλαίσιο. Μια αμφίδρομη επικοινωνία πάνω σε αυτό το θέμα μπορεί να είναι εμπλουτιστική και πολύ πιο παραγωγική για όλους μας.

7) Έχετε “εντοπίσει” περιπτώσεις παιδιών που έχουν μετατραυματικό στρες λόγω κακής συμπεριφοράς γονέα?Είναι συχνό φαινόμενο στην Ελλάδα?

Νομίζω ότι η χρήση τέτοιων όρων τρομάζει περισσότερο τους γονείς παρά τους βοηθά. Είναι αλήθεια πως συχνά τα παιδιά έχουν συμπεριφορές που δυσκολεύουν τα ίδια ή και τους γονείς, οι οποίες μπορεί να σχετίζονται με προβλήματα της σχέσης και των ποιοτήτων που αυτή είχε ή έχει. Συχνά, δυσκολευόμαστε να κάνουμε τη σύνδεση και να δούμε ότι η αιτία μπορεί να είναι επιβαρυντικές δικές μας συμπεριφορές προς το παιδί ή καταστάσεις που βίωσε και ήταν επώδυνες για το ίδιο. Αν δούμε αυτές τις συμπεριφορές σαν μια πρόσκληση του παιδιού να το βοηθήσουμε τότε μπορούμε να φροντίσουμε την επανόρθωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να υπάρχει η υποστήριξη ενός κατάλληλου επαγγελματία.

8) Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά διαθέτουν ένστικτο.Καταλαβαίνουν την λέξη “σ’αγαπώ” αν κάποιος γονέας μπορεί να την δείξει στην πράξη?
Τα παιδιά είναι προγραμματισμένα να συντονίζονται μαζί μας, γιατί αυτό εξασφαλίζει περισσότερες πιθανότητες επιβίωσης. Ο εγκέφαλος ενός σημερινού παιδιού δε διαφέρει πολύ από τον εγκέφαλο ενός παιδιού της πρωτόγονης εποχής. Ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί το “σ’ αγαπώ” όταν αυτό συνοδεύεται από συμπεριφορές μας που δηλώνουν
“Σε βλέπω! Σε ακούω! Είσαι σημαντικό για μένα! Μου αρέσει αυτό που είσαι!”
Για πολλούς γονείς, δε μας είναι εύκολο αυτό στην πράξη γιατί δεν το έχουμε βιώσει ούτε οι ίδιοι, γι’ αυτό και εδώ η προσωπική δουλειά του γονιού είναι τόσο σημαντική.

9) Ποιοί είναι οι σημαντικότεροι λόγοι που ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί ανασφάλεια και έλλειψη εμπιστοσύνης από την μητέρα ή τον πατέρα?

Η απάντηση εδώ είναι ίσως ο αντίποδας σε αυτό που ανέφερα παραπάνω. ‘Οταν το παιδί αισθάνεται πως δεν το βλέπουν πραγματικά, πως οι δικές του ανάγκες δεν είναι σημαντικές αλλά ο γονιός έχει μια προδιαγεγραμμένη εικόνα για το πώς θα έπρεπε να είναι το παιδί., τότε νιώθει μια συνεχή ανασφάλεια για το αν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στην εικόνα αυτή.
Ένα παιδί μπορεί να νιώσει ανασφάλεια όταν ο γονιός είναι εξουσιαστικός, όταν χρησιμοποιεί σωματική βία (ακόμα και το “μια στον ποπό”), τιμωρία, απειλές ή απόσυρση της αγάπης του.
Ένα παιδί μπορεί να νιώσει ανασφάλεια όταν ο γονιός αισθάνεται ο ίδιος αδύναμος να αναλάβει τη γονεϊκή ευθύνη , μεταθέτοντας την ευθύνη αυτή στο παιδί.
Οι κεραίες των παιδιών είναι ευαίσθητες είναι η αλήθεια κι αυτό συχνά μας αγχώνει τους γονείς. Δε χρειάζεται να είμαστε τέλειοι. Χρειάζεται να βλέπουμε τα παιδιά ως πρόσωπα με αξιοπρέπεια που δικαιούνται σεβασμό και να είμαστε εκεί να επανορθώνουμε όταν κάποιες φορές χάνουμε την αυτοκυριαρχία μας.

10) Υπάρχουν ξεχωριστές υπηρεσίες για μια μονογονεική οικογένεια?

Στα θέματα που καταπιάνομαι προσωπικά με τους γονείς, δεν κάνω κάποιο διαχωρισμό. Σίγουρα χρειάζεται να ληφθεί υπόψιν το συγκεκριμένο πλαίσιο κάθε οικογένειας, αλλά η σημαντική παράμετρος είναι η σχέση, αυτή χρειάζεται να φροντίζουμε, με σεβασμό, αποδοχή και αυθεντικότητα.
Στις μονογονεϊκές οικογένειες, το πιο συχνό πρόβλημα πάντως είναι η έλλειψη ενός υποστηρικτικού πλαισίου κι αυτό αποτελεί κι ένα κοινωνικό αίτημα.

11) Απο την εμπειρία σας πως βλέπετε το μέλλον της Ελληνικής οικογένειας στην κοινωνία?

Αν και δεν είναι τόσο πολυετής η εμπειρία μου, μετράει πέντε χρόνια, επιλέγω να είμαι αισιόδοξη βλέποντας όλο και περισσότερους γονείς να θέλουν να είναι συνειδητοί στο ρόλο τους, αναγνωρίζοντας την ευθύνη απέναντι στο παιδί και θέλοντας να το μεγαλώσουν με τις αξίες που προανέφερα, σεβασμό, αποδοχή και αυθεντικότητα.
Από την άλλη, δε θα κρύψω ότι συχνά αποκαρδιώνομαι όταν βλέπω την κοινωνία μας να συντηρητικοποιείται, όταν διακυβεύονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα για μειονοτικούς πληθυσμούς και όχι μόνο και πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου καλλιεργείται το μίσος προς το διαφορετικό και το αδύναμο.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για θετική διαπαιδαγώγηση στο δικό μας παιδί, όταν η στάση μας προς τα άλλα παιδιά, προς τους άλλους ανθρώπους είναι από απαξιωτική ως επιθετική.
Πιστεύω όμως πως στη νέα γενιά που μεγαλώνει θα υπάρχουν όλο και περισσότερες φωνές που θα υπερασπίζονται έναν κόσμο ειρηνικό και ανθρώπινο.

12) Το Ραδιόφωνο MEGA συστεγάζεται με τα Ωδεία του Πολυχώρου MEGA και έχουμε πολλούς φοιτητές μαθητές αλλά και μικρά παιδιά που μαθαίνουν με αγάπη την τέχνη της μουσικής.Ποιά συμβουλή θα μας δίνατε να τηρήσουμε με αγάπη προς αυτά τα παιδιά?

Η μουσική είναι ένα παναθρώπινο μέσο επικοινωνίας, έκφρασης και συνάντησης.

Αν θα μπορούσα να δώσω μια συμβουλή είναι πέρα από την καθοδηγούμενη εκπαίδευση που φυσικα είναι χρήσιμη, να δίνεται χώρος στα παιδιά να εκφράζονται με έναν ελεύθερο τρόπο που προάγει τόσο τη δημιουργικότητα όσο και την προσωπική ανάπτυξη.

13) Σας ευχαριστούμε θερμά για την τιμή που κάνατε στο ραδιόφωνο μας !

Ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση και την ενδιαφέρουσα κουβέντα μας

Επιμέλεια Συνέντευξης: Όλγα Νεράντζη